ROZDZIA£ V
Wojna ¶wiatowa
W mojej m³odo¶ci nic nie martwi³o mnie tak bardzo jak to, ¿e urodzi³em siê w czasie,
w którym rzecz± oczywist± by³o, i¿ jedynymi lud¼mi zas³uguj±cymi na szacunek s± kupcy i
urzêdnicy pañstwowi. Fale zaj¶æ politycznych tak siê uk³ada³y, ¿e przysz³o¶æ wydawa³a siê
nale¿eæ do "pokojowego wspó³zawodnictwa miêdzy narodami", to jest do spokojnego,
wzajemnego oszukiwania siê poprzez wy³±czenie metody gwa³tu. Ró¿ne pañstwa okaza³y
zainteresowanie tymi dzia³aniami: odbiera³y sobie nawzajem ziemie, przechwytywa³y klientów
i kontrakty oraz szuka³y dla siebie korzy¶ci na wszelkie mo¿liwe sposoby. Ten rozwój
wydarzeñ wydawa³ siê byæ permanentnym i za powszechn± aprobat± mia³ przekszta³ciæ
¶wiat w jeden wielki dom handlowy bêd±cy pod kontrol± ¯ydów.
Dlaczego nie mog³em siê urodziæ sto lat wcze¶niej, gdzie¶ w czasach wojen
wyzwoleñczych, kiedy cz³owiek by³ jeszcze poza biznesem co¶ wart?
Kiedy wiadomo¶æ o zamordowaniu arcyksiêcia Franciszka Ferdynanda dotar³a do
Monachium, by³em w domu i tylko niewyra¼nie us³ysza³em, jak to siê sta³o. Obawia³em siê,
¿e kule pad³y z pistoletów niemieckich studentów, którzy zapragnêli uwolniæ niemiecki naród
od tego wewnêtrznego wroga, prowadz±cego politykê pros³owiañsk±. £atwo mog³em
wyobraziæ sobie, co by siê dzia³o: nowa fala prze¶ladowañ, któr± by³oby ³atwo wyja¶niæ i
"usprawiedliwiæ" przed ca³ym ¶wiatem. Ale kiedy us³ysza³em nazwiska domniemanych
przestêpców i kiedy zostali oni rozpoznani jako Serbowie, poczu³em lekkie przera¿enie na
my¶l o zem¶cie tajemniczego przeznaczenia.
Najwiêkszy przyjaciel S³owian sta³ siê ofiar± s³owiañskich fanatyków.
Wiedeñski rz±d spotka³a niesprawiedliwo¶æ - zosta³ zasypany zarzutami dotycz±cymi
formy i tre¶ci postawionego przez niego ultimatum. ¯adna si³a na ¶wiecie nie mog³aby
inaczej post±piæ w podobnej sytuacji. Na po³udniowej granicy Austria mia³a ¶miertelnego
wroga, który w coraz to krótszych odstêpach czasu rzuca³ monarchii wyzwanie, aby w
odpowiednim momencie spowodowaæ upadek imperium. Istnia³a uzasadniona obawa, ¿e
stanie siê to zaraz po ¶mierci cesarza. Gdyby to nast±pi³o, monarchia nie by³aby w stanie
d³u¿ej stawiaæ oporu. W ostatnich latach pañstwo by³o uzale¿nione od Franciszka Józefa tak
bardzo, ¿e jego ¶mieræ w oczach spo³eczeñstwa by³a równoznaczna ze ¶mierci± samego
pañstwa.
Tak, to by³ naprawdê niesprawiedliwy zarzut wobec wiedeñskiego rz±du, ¿e zmierza³
do wojny, której jeszcze wówczas mo¿na by³o unikn±æ. Wojna by³a jednak nieunikniona.
Mo¿na by³o jedynie odroczyæ j± na rok, mo¿e dwa lata. Ale przekleñstwem zarówno niemieckiej,
jak i austriackiej dyplomacji by³o to, ¿e zawsze usi³owa³y one przesun±æ w czasie
nieunikniony dzieñ rozrachunku, dopóki nie zosta³y zmuszone do uderzenia, i to w
nieszczê¶liw± godzinê. Mo¿emy byæ pewni, ¿e dalsze próby ratowania pokoju
doprowadzi³yby do wybuchu wojny w jeszcze gorszym momencie.
Od wielu lat socjaldemokracja agitowa³a w Niemczech za wojn± przeciw Rosji,
podczas gdy centrum, z pobudek religijnych, kierowa³o politykê niemieck± g³ównie na Austro-
Wêgry. Teraz trzeba ponie¶æ konsekwencje tego b³êdu. To, co siê sta³o, musia³o siê staæ i
¿adne okoliczno¶ci nie mog³y tego odmieniæ. Wina niemieckiego rz±du tkwi³a w fakcie, ¿e dla
utrzymania pokoju spó¼ni³ siê z dzia³aniem i podj±³ je w nieodpowiednim momencie,
anga¿uj±c siê w uk³ady pokojowe na ¶wiecie, w wyniku czego sta³ siê ofiar± ¦wiatowej
koalicji, sprzeciwiaj±cej siê podtrzymywaniu pokoju na ¶wiecie i z determinacj± zmierzaj±cej
ku wojnie. Wybuch³a wojna o wolno¶æ, wiêksza ni¿ ¶wiat kiedykolwiek widzia³.
Zaledwie dosz³a do Monachium wiadomo¶æ o zamachu, natychmiast dwie my¶li
zaprz±tnê³y mój umys³ pierwsza, ¿e wojna by³a absolutnie nieunikniona, i druga, ¿e pañstwo
habsburskie bêdzie zmuszone pozostaæ wierne swoim sojusznikom, gdy¿ najbardziej
obawia³em siê ewentualno¶ci, ¿e pewnego dnia Niemcy w³a¶nie z powodu tego sojusznika
popadn± w konflikt, którego przyczyn± mo¿e byæ Austria i ¿e to austriackie pañstwo z
powodów polityki wewnêtrznej nie oka¿e pomocy swoim sprzymierzeñcom. To stare pañstwo
musia³o walczyæ, czy tego chcia³o, czy nie.
Mój stosunek do tego konfliktu by³ prosty i jasny. Wed³ug mnie, to nie Austria walczy³a
o uzyskanie zado¶æuczynienia ze strony Serbów, ale Niemcy walczy³y o przetrwanie, naród
niemiecki walczy³ o swoje "byæ albo nie byæ", o swoj± wolno¶æ. Nale¿a³o pój¶æ ¶ladami
Bismarcka; m³ode Niemcy musz± znowu broniæ tego, za co ojcowie walczyli heroicznie od
Weisenbergu do Sedanu i Pary¿a. Ale je¿eli walka by³aby zwyciêska, nasz naród dziêki swej
sile znów znalaz³by siê miêdzy narodami, a wtedy niemiecka Rzesza sta³aby siê potê¿nym
stra¿nikiem pokoju, bez konieczno¶ci pozbawiania swoich dzieci chleba, z powodu tego
pokoju.
Trzeciego sierpnia wnios³em podanie do Jego Królewskiej Mo¶ci - Ludwika III o
pozwolenie podjêcia s³u¿by w bawarskim pu³ku. Z pewno¶ci± w tych dniach biuro rz±du
mia³o pe³ne rêce roboty, wiêc tym wiêksza by³a moja rado¶æ, ¿e jeszcze tego samego dnia
moja pro¶ba zosta³a pomy¶lnie rozpatrzona.
Zacz±³ siê teraz dla mnie, tak jak dla ka¿dego Niemca, najwiêkszy i najbardziej
pamiêtny okres mojego ¿ycia. W porównaniu z wypadkami tej wielkiej wojny, ca³a przesz³o¶æ
posz³a w niepamiêæ. Z dum± i smutkiem my¶lê o tych dniach i wracam do pierwszych dni
naszej bohaterskiej, narodowej walki, w której ³askawy los pozwoli³ mi wzi±æ udzia³.
I tak to sz³o z roku na rok; przera¿enie zast±pi³ romantyzm walki. Zapa³ stopniowo
opada³, rado¶æ tonê³a w agonii ¶mierci. Przyszed³ czas, gdy ka¿dy musia³ toczyæ walkê
miêdzy instynktem samozachowawczym a poczuciem obowi±zku. Ta walka zakoñczy³a siê u
mnie zim± 1915-1916 roku. W koñcu zwyciê¿y³a we mnie wola walki. W pierwszych dniach
by³em gotów atakowaæ z okrzykami rado¶ci i ¶miechem, teraz by³em spokojny i stanowczy.
M³ody ochotnik przemieni³ siê w do¶wiadczonego ¿o³nierza. Taka zmiana nast±pi³a w
ca³ej armii. Ci±g³a walka hartowa³a albo powala³a ka¿dego, kto nie by³ w stanie przetrzymaæ
uderzenia.
Dopiero wtedy mo¿na by³o oceniaæ armiê. Po dwóch, trzech latach nieustannej walki
z przeciwnikiem maj±cym przewagê liczebn± i zbrojn±, doznaj±c g³odu i niedostatku
nadszed³ czas, by oceniæ warto¶æ tej armii.
Nawet po up³ywie tysiêcy lat nikt nie powie o bohaterstwie, nie my¶l±c jednocze¶nie o
niemieckiej armii w czasie wojny ¶wiatowej. Z mg³y przesz³o¶ci wy³oni siê szara stal he³mów,
pomnik nie¶miertelno¶ci. Jak d³ugo ¿yæ bêd± Niemcy, trwa³a bêdzie ¶wiadomo¶æ, ¿e ci ludzie
byli synami tego narodu.
W tamtych dniach nie interesowa³em siê polityk±, ale musia³em wyraziæ opiniê na
temat pewnych zjawisk, które dotyczy³y ca³ego narodu, a szczególnie nas, ¿o³nierzy.
Ostatecznym i sta³ym celem marksizmu by³o zniszczenie wszystkich nie ¿ydowskich
narodowych pañstw, tote¿ przywódcy tego ruchu patrzyli z niechêci± w tych lipcowych
dniach 1914 roku, jak niemiecka klasa robotnicza budzi³a siê i wstêpowa³a coraz szybciej, z
godziny na godzinê, do s³u¿by dla ojczyzny. W kilka dni mg³a i oszustwo tej pod³ej,
narodowej zdrady rozwia³y siê w powietrzu i banda ¿ydowskich przywódców nagle znalaz³a
siê sama i opuszczona i nie pozosta³ nawet jeden ¶lad tej g³upoty i szaleñstwa, które by³y
wpajane masom od sze¶ædziesiêciu lat. By³ to z³y moment dla zdrajców niemieckiej klasy
robotniczej. Jednak wkrótce przywódcy zrozumieli zagra¿aj±ce im niebezpieczeñstwo,
pospiesznie naci±gnêli czapkê-niewidkê k³amstw na uszy i bezczelnie udawali poparcie dla
narodowego powstania.
Ale teraz nadszed³ odpowiedni moment do zaatakowania ca³ej tej zdradzieckiej
organizacji ¿ydowskich trucicieli narodu. Teraz - poniewa¿ robotnicy niemieccy odkryli na
nowo drogê do narodowo¶ci - rz±d powinien zadbaæ o wykorzenienie bez lito¶ci tych, którzy
agitowali przeciwko narodowi.
Gdy najlepsi ginêli na froncie, mo¿na by³o wytêpiæ tych szkodników, którzy pozostali.
Zamiast tego cesarz osobi¶cie wyci±ga³ rêkê do starych kryminalistów, zapewni³ im
bezpieczeñstwo i umo¿liwi³ utrzymanie ich organizacji.
Ka¿dy ¶wiatopogl±d czy to natury religijnej, czy politycznej ma trudny do okre¶lenia
pocz±tek i koniec. Nie wiadomo, kiedy jedna teoria siê koñczy, a zaczyna druga. Mniej
walczy o zniszczenie przeciwnej teorii, bardziej o ustanowienie w³asnej. Walka sprowadza
siê raczej do ataku ni¿ obrony. Ju¿ w wyznaczeniu swojego "celu uzyskuje przewagê,
poniewa¿ zmierza do zwyciêstwa w³asnej idei, podczas gdy trudno okre¶liæ, kiedy negatywny
cel zniszczenia wrogiej doktryny mo¿e byæ uznany za osi±gniêty i bezpieczny. Dlatego
¦wiatopogl±d lepiej mo¿na okre¶liæ w planie, jest równie¿ silniejszy w ataku ni¿ obronie,
poniewa¿ ostateczne rozstrzygniêcie nastêpuje nie w obronie, lecz w ataku w³a¶nie.
Ka¿da próba zwalczania jakiegokolwiek ¦wiatopogl±du przy pomocy ¶rodków
przymusu ostatecznie ¼le siê koñczy, o ile walka nie przybra³a form ataku w popieraniu
nowej intelektualnej my¶li. Gdy dwa ¦wiatopogl±dy zmagaj± siê ze sob±, zwyciê¿y ta si³a,
która jest bardziej uparta i bezwzglêdna i spowoduje rozstrzygniêcie zbrojne dla poparcia
swej intelektualnej koncepcji .
W 1914 roku walka przeciwko socjaldemokracji by³a rzeczywi¶cie mo¿liwa, ale brak
praktycznych ¶rodków budzi³ obawy, jak d³ugo mog³aby byæ prowadzona pomy¶lnie. W tym
wzglêdzie istnia³a powa¿na luka.
Uwa¿a³em tak na d³ugo przed wojn± i z tego powodu nie mog³em podj±æ decyzji o
wst±pieniu do jakiejkolwiek istniej±cej wówczas partii, która musia³aby byæ czym¶ wiêcej ni¿
parti± "parlamentarn±" i podj±æ bezlitosn± walkê przeciw socjaldemokracji.
Czêsto rozmawia³em o tym z moimi bliskimi kolegami. To by³o wtedy, gdy pierwszy
raz uzna³em za mo¿liw± do spe³nienia my¶l, aby w przysz³o¶ci podj±æ aktywn± dzia³alno¶æ
polityczn±. Z tego powodu czêsto w w±skim gronie przyjació³ wyra¿a³em swoje pragnienie
podjêcia po wojnie, obok mojego w³a¶ciwego zawodu, pracy mówcy.
S±dzê, ¿e ju¿ wówczas traktowa³em to bardzo powa¿nie.