ROZDZIA£ VII
Walka z si³ami czerwonych
W latach 1919-1920, a tak¿e w roku 1921 osobi¶cie uczestniczy³em w tak zwanych
bur¿uazyjnych spotkaniach. Cokolwiek dowiedzia³em siê o tych prorokach bur¿uazyjnego
¶wiata i rzeczywi¶cie nie zdziwi³em siê, gdy zrozumia³em, dlaczego oni przyk³adali tak ma³±
wagê do mówionego s³owa. Uczestniczy³em tak¿e w spotkaniach demokratów, niemieckich
nacjonalistów, niemieckiej partii ludowej i bawarskiej partii ludowej (Bawarska Partia
Centrum). To, co uderzy³o mnie na pocz±tku, to trwa³a jednomy¶lno¶æ publiczno¶ci. Prawie
wszyscy, którzy brali udzia³ w takich demonstracjach, byli zwolennikami partii. Brak by³o
dyscypliny i w sumie wygl±da³o to bardziej na karciane spotkanie ni¿ zgromadzenie ludzi,
którzy w³a¶nie przeprowadzali rewolucjê. Mówcy robili wszystko, co w ich mocy, aby
utrzymaæ tê pokojow± atmosferê. Wyg³aszali oni czy jeszcze lepiej, wiêkszo¶æ z nich czyta³a
przemówienia w stylu zrêcznego artyku³u prasowego czy te¿ rozprawy naukowej unikaj±c
wszelkich silnych wra¿eñ, tu i tam wprowadzano kiepski ¿art, na których w odpowiedzi
gentlemani na podium obowi±zkowo parskali rubasznym ¶miechem - nie g³o¶no, lecz z
rezerw±. Po trzech kwadransach takiego zebrania, które przerywane by³o odg³osem kogo¶
wychodz±cego lub brzêkiem naczyñ noszonych przez kelnerkê, lub te¿ ziewaniem wielu
osób spo¶ród s³uchaczy, ca³a publiczno¶æ drzema³a jakby w rodzaju transu. Na zakoñczenie
przewodnicz±cy nawo³ywa³ do niemieckiej patriotycznej pie¶ni.
Na tym spotkanie koñczy³o siê, ka¿dy ¶pieszy³ do wyj¶cia. Jeden na piwo, inny do
kawiarni, a jeszcze inny po prostu na ¶wie¿e powietrze.
Narodowosocjalistyczne spotkania nie by³y w ¿aden sposób "pokojowymi". Fale
dwóch pogl±dów na ¶wiat ¶ciera³y siê ze sob± i spotkania nie koñczy³y siê przemielaniem
nudnej, patriotycznej pie¶ni, ale fanatycznymi wybuchami popularnej i nacjonalistycznej
pie¶ni. Od pocz±tku by³o wa¿ne, aby na naszych spotkaniach wprowadziæ ¶lep± dyscyplinê i
ustanowiæ ca³kowit± w³adzê przewodnicz±cego.
A mieli¶my na naszych spotkaniach bojowych przeciwników - zwolenników Czerwonej
Flagi. Przychodzili zawsze w zwartych grupach z kilkoma agitatorami pomiêdzy sob± i na
ka¿dej twarzy mo¿na by³o wyczytaæ: "mamy zamiar wszystko dzisiaj wygarn±æ!" Zebranie
wisia³o na w³osku i tylko energia przewodnicz±cego, surowe, szorstkie traktowanie przez
nasz± stra¿, udaremni³o intencje naszych przeciwników - ci ostatni mieli powód, aby siê na
nas z³o¶ciæ. Wybrali¶my czerwieñ dla naszych plakatów po dok³adnym i starannym
rozwa¿eniu. Nasz± intencj± by³o zirytowanie lewicy, doprowadzenie ich do w¶ciek³o¶ci i
sprowokowanie do przyj¶cia na nasze spotkania - nie tylko w celu przekonania ich, ale
równie¿ po to, aby mieæ szansê porozmawiania z nimi.
Potem nasi oponenci przystêpowali do wyg³aszania apeli kierowanych do
"¶wiadomego klasowo proletariatu", aby przychodzi³ t³umnie na nasze spotkania i uderzy³
swoj± "proletariack± piê¶ci±" w "monarchistyczn±, reakcyjn± agitacjê" reprezentowan± przez
nas.
Nasze spotkania by³y od pocz±tku wype³nione robotnikami, jeszcze na trzy
kwadranse przed ich rozpoczêciem. Przypomina³y beczkê prochu gotow± do wybuchu w
ka¿dej chwili po przytkniêciu zapa³ki. Ale zawsze by³o odwrotnie. Ludzie przychodzili jako
wrogowie, a odchodzili mo¿e nie przygotowani do przy³±czenia siê do nas, ale w ka¿dym
razie w refleksyjnym nastroju i gotowi do krytykowania i badania zgodno¶ci naszych doktryn.
Wtedy pojawia³y siê s³owa: "proletariusze! unikajcie spotkañ nacjonalistycznych
agitatorów!" Podobnie niezdecydowan± taktykê mo¿na by³o obserwowaæ w czerwonej prasie.
Ludzie stali siê ciekawi naszego ruchu. Nagle zmieni³a siê taktyka stosowana wobec
nas i przez pewien okres byli¶my traktowani jak prawdziwi kryminali¶ci wystêpuj±cy przeciw
ludzko¶ci. Artyku³y, jeden po drugim, g³osi³y i demonstrowa³y nasz± przestêpczo¶æ, a
skandaliczne opowie¶ci sfabrykowane od "a" do "z" mia³y dokonaæ tej sztuki. Ale w krótkim
okresie czasu nasi wrogowie przekonali siê sami, ¿e takie ataki nie przynosz± ¿adnego
efektu: faktycznie te dzia³ania rzeczywi¶cie pomog³y skoncentrowaæ ogóln± uwagê prosto na
nas.
Jedyn± przyczyn±, dla której nigdy nie dosz³o do rozpêdzenia naszych spotkañ, by³o
niew±tpliwie niezwyk³e tchórzostwo wykazywane przez przywódców naszych przeciwników.
We wszystkich krytycznych chwilach te nikczemne kreatury czeka³y na zewn±trz na rezultat
eksplozji.
W tym okresie byli¶my zmuszeni przej±æ ochronê naszych spotkañ we w³asne rêce;
nie mo¿na by³o nigdy liczyæ na ochronê ze strony oficjalnych w³adz. Wprost przeciwnie -
do¶wiadczenie wykaza³o, ¿e one zawsze sprzyja³y zak³ócaj±cemu elementowi. Jedynym
rzeczywistym sukcesem towarzysz±cym oficjalnej akcji by³o rozwi±zanie spotkania, czyli jego
ca³kowite wstrzyma.. nie, a to faktycznie by³o celem i przedmiotem zabiegów naszych
przeciwników, którzy przychodzili, ¿eby nam przeszkadzaæ.
Tak wiêc doszli¶my do przekonania, ¿e ka¿de nasze spotkanie, które zale¿y tylko od
ochrony policji, przynosi kompromitacjê organizatorom w oczach mas.
Bardzo czêsto garstka stronników stawia³a heroiczny opór w¶ciek³emu i
gwa³townemu t³umowi czerwonych. Tych piêtnastu czy dwudziestu mê¿czyzn pokonano by z
pewno¶ci±, ale reszta wiedzia³a dobrze, ¿e najpierw trzy lub cztery razy wiêcej z nich
dosta³oby po g³owach, a oni nie zamierzali tym ryzykowaæ.
By³o jasne dla ka¿dego, ¿e rewolucja mo¿liwa by³a tylko dziêki niszczycielskim
metodom bur¿uazji, która rz±dzi³a naszym narodem.
Nawet wtedy by³oby mnóstwo piê¶ci gotowych do obrony niemieckiego narodu, ale
brakowa³o czaszek gotowych do pêkania. Jak czêsto widzia³em oczy m³odych ludzi
b³yszcz±ce w odpowiedzi wtedy, kiedy wyja¶nia³em im istotê ich misji i zapewnia³em ich bez
przerwy, ¿e ca³a m±dro¶æ na tej ziemi jest niczym, o ile nie jest zastêpowana i chroniona
przez si³ê, ¿e ³agodne bóstwa pokoju nie mog± poruszaæ si³y, je¿eli nie towarzyszy im bóg
wojny, i ¿e ka¿dy wielki akt pokoju musi byæ chroniony i wspomagany przez si³ê. W ten
sposób idea s³u¿by wojskowej dotar³a do nich w daleko bardziej ¿ywotnej formie - jako
realizacja obowi±zku ka¿dego mê¿czyzny gotowego po¶wiêciæ swoje ¿ycie, by jego naród
móg³ ¿yæ wszêdzie po wszystkie czasy.
Ci m³odzi ludzie nie zawiedli!
Niczym rój szerszeni rzucili siê na przeszkadzaj±cych mê¿czyzn w naszych
spotkaniach, nie zwa¿aj±c na przewagê liczebn±, nie dbaj±c o rany i krwaw± ofiarê,
przepe³nieni po brzegi wielk± ide±, ¶wiêt± misj±, aby oczy¶ciæ drogê dla naszego Ruchu.
Ju¿ w lecie 1920 roku oddzia³y do utrzymania porz±dku zaczê³y stopniowo
przyjmowaæ okre¶lon± formê i do wiosny 1921 roku zosta³y one podzielone wed³ug stopni na
kompanie, które znowu zosta³y podzielone na mniejsze sekcje.
To by³o konieczne, poniewa¿ w tym czasie nasza dzia³alno¶æ i czêstotliwo¶æ naszych
spotkañ ci±gle wzrasta³y.
Organizacja naszych grup dla utrzymania porz±dku na spotkaniach pos³u¿y³a do
wyja¶nienia bardzo trudnego problemu. Do tej pory ruch nie posiada³ emblematów partyjnych
i flag. Brak tych symboli by³ mankamentem nie tylko wtedy, tak¿e w przysz³o¶ci by³ nie do
pomy¶lenia, poniewa¿ cz³onkowie partii nie mieli wyró¿niaj±cych ich znaków cz³onkostwa, a
w przysz³o¶ci brak pewnych znaków symbolizuj±cych ruch by³ nie do zaakceptowania.
Co najmniej raz w mojej m³odo¶ci z punktu widzenia uczuæ odczu³em wyra¼nie
psychologiczn± wa¿no¶æ takiego symbolu. W Berlinie, po wojnie, by³em obecny na masowej
demonstracji marksistów przed królewskim pa³acem. Morze czerwonych flag, czerwonych
szarf i czerwonych kwiatów dawa³o zewnêtrzny obraz si³y temu t³umowi, który oceni³em na
oko³o sto dwadzie¶cia tysiêcy osób. Czu³em i rozumia³em, jak ³atwo cz³owiek na ulicy
pozostaje pod wra¿eniem sugestywnej magii - takiego wspania³ego przedstawienia.
Bur¿uazja jako partia nie reprezentuj±ca ¿adnego ¶wiatopogl±du nie mia³a sztandaru.
Jej cz³onkami byli "patrioci " i czêsto pokazywali siê w kolorach Rzeszy.
Czerñ i biel oraz czerwieñ starego imperium zosta³y wskrzeszone przez tak zwane
narodowo-bur¿uazyjne partie jako ich kolory.
Jest oczywiste, ¿e naszym symbolem w sytuacji, która mog³a byæ zdominowana przez
marksizm w nieznanych okoliczno¶ciach, nie móg³ byæ znak, pod którym ten sam marksizm
mia³ byæ z kolei zmia¿d¿ony.
Jakkolwiek ka¿dy porz±dny Niemiec bardzo musi kochaæ i czciæ te stare kolory, dla
niego wspania³e wówczas, kiedy sta³y ustawione jeden przy drugim w m³odzieñczej
¶wie¿o¶ci albo kiedy walczy³ pod nimi i widzia³ ofiary tak wielu istnieñ - to flaga ta niewielk±
ma warto¶æ dla walk, które bêd± stoczone w przysz³o¶ci.
Z tej przyczyny my, narodowi socjali¶ci, uznali¶my, ¿e d¼wiganie starego sztandaru
nie odpowiada symbolowi, który wyra¿a³by nasze specjalne cele, poniewa¿ nie mieli¶my
ochoty na wskrzeszanie zrujnowanego imperium ze wszystkimi jego wadami, lecz chcieli¶my
zbudowaæ nowe pañstwo.
Ruch, który dzisiaj walczy z marksizmem, musi w³a¶nie dlatego nosiæ na swych
sztandarach znak nowego pañstwa.
Ja sam zawsze by³em za utrzymaniem starych kolorów. Po niezliczonych próbach
zdecydowa³em siê na koñcow± formê: bia³y pas na czerwonym tle z czarn± swastyk± na
¶rodku. Po wielu poszukiwaniach zdecydowa³em siê na odpowiednie proporcje pomiêdzy
rozmiarami flagi i bia³ym pasem a kszta³tem i grubo¶ci± krzy¿a i taki pozosta³ na zawsze.
Takie same opaski zosta³y od razu zamówione dla cz³onków grup utrzymuj±cych porz±dek -
czerwone z bia³ym pasem i swastyk±.
Nowa flaga po raz pierwszy pojawi³a siê publicznie w po³owie lata 1920 roku.
Dwa lata pó¼niej, kiedy nasi ludzie, których liczba siêga³a ju¿ wtedy kilkunastu
tysiêcy, byli znacz±cym oddzia³em szturmowym, okaza³ siê potrzebny organizacji walcz±cej
o nowy ¶wiatopogl±d specjalny symbol zwyciêstwa - sztandar.
W tym czasie nie by³o w Monachium partii, sprzeciwiaj±cej siê partiom
marksistowskim, zw³aszcza nacjonalistycznej, która mog³aby pokonaæ masowe demonstracje
tak, jak to my robili¶my. Piwnica Munchener Kindl, która mog³a pomie¶ciæ piêæ tysiêcy ludzi,
by³a kilka razy pe³na do granic mo¿liwo¶ci i tylko do jednej sali nie zaryzykowali¶my wej¶cia,
a by³ ni± Circus Krone.
W koñcu stycznia 1921 roku mia³o miejsce zdarzenie, które wywo³a³o niepokoje w
Niemczech. By³o nim porozumienie paryskie, na mocy którego Niemcy zosta³y zobowi±zane
zap³aciæ absurdaln± sumê stu miliardów marek w z³ocie, a które mia³o zostaæ potwierdzone
w formie ultimatum londyñskiego.
Przechodzi³ dzieñ za dniem, a ¿adna z wielkich partii nie zwróci³a uwagi na to
przera¿aj±ce wydarzenie, organizacja robotnicza nie mog³a zdecydowaæ siê na okre¶lenie
terminu demonstracji. We wtorek, pierwszego lutego, za¿±da³em ostatecznej decyzji.
Od³o¿ono to do ¶rody. W tym dniu za¿±da³em, aby jasno okre¶lono termin i miejsce
spotkania. Odpowied¼ by³a ci±gle pe³na niepewno¶ci i wahañ: zamierzano tego dnia zaprosiæ
robotników na demonstracjê.
Wtedy straci³em wszelk± cierpliwo¶æ i zdecydowa³em, ¿eby przeprowadziæ
demonstracjê na moj± w³asn± odpowiedzialno¶æ. Do po³udnia w ¶rodê podyktowa³em w
dziesiêæ minut has³a na plakaty i na nastêpny dzieñ - trzeciego lutego wynaj±³em cyrk
Korona.
W tamtych dniach by³o to ogromne przedsiêwziêcie. Nie by³o pewno¶ci, czy
wype³nimy tê ogromn± halê i istnia³o ryzyko przesuniêcia terminu spotkania. Jedna rzecz
by³a pewna - niepowodzenie na d³ugi czas usunê³oby nas w cieñ .Mieli¶my jeden dzieñ na
za³atwienie wszystkich spraw. Na nieszczê¶cie w czwartek rano pada³o i zachodzi³a obawa,
¿e wielu ludzi bêdzie raczej wola³o pozostaæ w domu ni¿ spieszyæ siê na spotkanie w deszczu
i ¶niegu, szczególnie ¿e mo¿na by³o siê tam spodziewaæ gwa³tu i morderstw.
W czwartek dwie ciê¿arówki, które wynaj±³em, zosta³y, jak tylko to by³o mo¿liwe,
owiniête w czerwieñ i zatkniêto na nich dwie flagi. Ka¿da z nich przewozi³a piêtnastu lub
dwudziestu cz³onków naszej partii; wydano rozkazy, aby z samochodów jad±cych szybko
przez ulice rozrzucaæ ulotki informuj±ce o masowym spotkaniu, które mia³o siê odbyæ
wieczorem. Po raz pierwszy takie ciê¿arówki z flagami przeje¿d¿aj±ce przez ulice nie
przewozi³y marksistów.
Kiedy wszed³em do wielkiej hali, poczu³em tê sam± rado¶æ, któr± odczuwa³em rok
wcze¶niej na pierwszym spotkaniu w hali Hofbra&#9131;hausfest. Dopiero, kiedy sforsowa³em
drogê przez lity mur mê¿czyzn i wspi±³em siê na podium, u¶wiadomi³em sobie pe³ny rozmiar
naszego sukcesu.
Sala by³a wype³niona tysi±cami ludzi.
Mój temat brzmia³: "Przysz³o¶æ czy upadek". Przemawia³em prawie przez dwie i pó³
godziny. Moje przeczucie po pierwszej pó³ godzinie podpowiada³o mi, ¿e spotkanie bêdzie
wielkim sukcesem.
Bur¿uazyjna prasa donosi³a o demonstracji o czysto "nacjonalistycznym" charakterze,
na swój zwyk³y, skromny sposób zapominaj±c zupe³nie nadmieniæ o jej organizatorach.
Ta demonstracja w 1921 roku sprawi³a, ¿e nasze spotkania w Monachium sta³y siê
coraz czêstsze. Przyj±³em, ¿e bêdziemy odbywali je nie rzadziej ni¿ jedno na tydzieñ.
Czasami dochodzi³o do tych spotkañ masowych dwa razy w tygodniu. W po³owie lata i pó¼n±
jesieni± by³y tendencje do organizowania trzech spotkañ w tygodniu. Teraz zawsze
spotykali¶my siê w cyrku Korona i stwierdzili¶my ku naszej satysfakcji, ¿e wszystkie wieczory
by³y równie udane.
Rezultatem by³ sta³y wzrost szeregów ruchu.
Nasi przeciwnicy naturalnie nie zamierzali nie reagowaæ na takie sukcesy.
Zdecydowali siê wiêc na przeprowadzenie ostatniej próby terroru polegaj±cej na po' psuciu
szyków naszego spotkania. Akcja mia³a miejsce po kilku dniach. Na ostateczne porachunki
wybrano spotkanie w sali Hofbra&#9131;hausfest, na którym mia³em przemawiaæ. Pomiêdzy szóst±
a siódm± wieczorem czwartego listopada 1921 roku otrzyma³em pierwsze wiadomo¶ci o tym,
¿e spotkanie ma byæ definitywnie rozpêdzone.
Dziêki niefortunnemu zbiegowi okoliczno¶ci nie zrozumieli¶my tego wcze¶niej. W tym
w³a¶nie dniu przenosili¶my siê z naszych wspania³ych starych biur Stemackergasse do
nowych - nie opu¶cili¶my jeszcze starych ani te¿ nie wprowadzili¶my siê do nowych,
poniewa¿ ci±gle jeszcze trwa³y w nich prace. Rezultat by³ taki, ¿e porz±dek na spotkaniu
mia³a utrzymaæ tylko bardzo ma³a grupa mê¿czyzn - pod rêk± by³o s³abe towarzystwo oko³o
czterdziestu sze¶ciu mê¿czyzn, a alarmowe telefony nie by³y w stanie zwo³aæ
wystarczaj±cych posi³ków w przeci±gu jednej godziny.
Wszed³em do przedsionka sali za piêtna¶cie ósma i zorientowa³em siê, ¿e nie ma
¿adnych w±tpliwo¶ci co do najbli¿szych zamierzeñ naszych przeciwników. Sala by³a
wype³niona, a policja powstrzymywa³a nastêpnych przed wej¶ciem. Nasi wrogowie, którzy
przybyli bardzo wcze¶nie, byli w ¶rodku sali, a nasi przyjaciele pozostali na zewn±trz. Ma³a
grupa stra¿ników czterdziestu piêciu ludzi. Wyja¶ni³em tym m³odym cz³onkom, ¿e dzisiaj
wieczorem po raz pierwszy ruch du¿ej sali i zwo³a³em bêdzie musia³ udowodniæ swoje
oddanie i wierno¶æ i ¿e ¿aden z nas nie mo¿e opu¶ciæ czeka³a na mnie w przedsionku.
Zasta³em zamkniête drzwi do sali, chyba ¿e zostanie wyniesione martwy. Ale nie s±dzi³em,
¿e który¶ z nich mo¿e mnie opu¶ciæ. Je¿eli spostrzeg³bym jakiego¶ mê¿czyznê,
zachowuj±cego siê jak tchórz, sam osobi¶cie zdar³bym z niego opaskê i wyrzuci³ odznakê.
Potem zaapelowa³em do nich, aby ruszyli naprzód natychmiast na pierwszy znak próby
rozbicia spotkania i pamiêtali, ¿e najlepsz± form± obrony jest atak.
Odpowiedzi± by³y trzy d¼wiêki, które brzmia³y w¶cieklej i ostrzej ni¿ kiedykolwiek
wcze¶niej.
Potem wszed³em do sali i sam na w³asne oczy zobaczy³em, jak wygl±da sytuacja.
Siedzieli st³oczeni blisko siebie i próbowali przebiæ mnie swoim wzrokiem. Niezliczone twarze
kipi±ce nienawi¶ci± by³y zwrócone w moj± stronê, inni wydawali ryki, które oznacza³y tylko
jedno - pewno¶æ, ¿e s± silniejsz± stron±. I tak siê te¿ czuli.
Mimo to rozpoczêcie spotkania by³o mo¿liwe, wiêc zacz±³em przemawiaæ.
Po oko³o pó³torej godziny dano sygna³. Wzniesiono kilka z³ych okrzyków, a jaki¶
mê¿czyzna nagle przyskoczy³ do krzes³a i zawy³: " Wolno¶ci"! Wtedy bojownicy o wolno¶æ
zaczêli swoj± robotê. W kilka sekund sala wype³ni³a siê rycz±cym i wyj±cym mot³ochem, ponad
którym lata³a niezliczona ilo¶æ kufli jak pociski haubicy. Rozwalano nogi krzese³, t³uczono
szk³o na drobne kawa³ki, s³ychaæ by³o krzyki i wycia. To by³o szalone przedstawienie.
Wsta³em z miejsca i ogl±da³em aktywnych, m³odych cz³onków ruchu, wykonuj±cych
swój obowi±zek.
Zaledwie zacz±³ siê taniec, kiedy moje szturmowe oddzia³y, jak je zaczêto nazywaæ
od tego dnia, zaatakowa³y. Jak wilki rzucali siê bez ustanku w grupach po o¶miu i dziesiêciu
na wroga i zaczêli stopniowo wymiataæ ich z sali. Po piêciu minutach mog³em zobaczyæ
zaledwie jednego, który nie broczy³ krwi±. Zacz±³em poznawaæ ich jako¶æ; na ich czele sta³
mój wspania³y Maurycy Hess, obecnie mój prywatny sekretarz, i wielu innych, którzy chocia¿
okropnie poranieni, kontynuowali atak tak d³ugo, jak tylko mogli utrzymaæ siê na nogach.
W rogu sali ci±gle pozostawa³ broni±cy siê w¶ciekle t³um. Wtedy nagle oddano od
wej¶cia w kierunku podium dwa strza³y z pistoletu i podnios³a siê dzika wrzawa. Czyje¶ serce
prawie siê uradowa³o na takie odrodzenie starych, wojennych wspomnieñ. Nie mo¿na by³o
rozpoznaæ, kto odda³ strza³y, ale w ka¿dym razie zauwa¿y³em, ¿e moi ludzie ponowili atak ze
wzmocnionym duchem, a¿ w koñcu ostatni zak³ócaj±cy porz±dek zostali usuniêci z sali.
To wszystko trwa³o oko³o dwudziestu piêciu minut, po których zapanowali¶my nad
sytuacj±. Herman Esser, który tego wieczoru by³ przewodnicz±cym spotkania, oznajmi³:
spotkanie bêdzie kontynuowane, niech mówca ci±gnie dalej. Tak wiêc kontynuowa³em swoje
przemówienie.
Gdy spotkanie ju¿ siê koñczy³o, podniecony porucznik policji wbieg³ nagle do sali i
zawy³ machaj±c rêkami: "Spotkanie jest zamkniête!" Musia³em siê za¶miaæ: by³a to
rzeczywi¶cie oficjalna pompatyczno¶æ.
Nauczyli¶my siê wiele tego wieczoru, a nasi przeciwnicy tak¿e nie zapomnieli lekcji,
któr± otrzymali. A¿ do jesieni 1923 roku "Munchener Post" nie wspomina³ w ogóle o
przej¶ciach proletariatu.