ROZDZIA£ I
W domu rodzinnym
Dzisiaj rozumiem, jak dobrze siê sta³o, ¿e los wybra³ na miejsce mojego urodzenia
Braunau nad Innem. To ma³e graniczne miasteczko le¿y miêdzy dwoma pañstwami
niemieckimi, o których ponowne zjednoczenie nale¿y zabiegaæ wszelkimi mo¿liwymi
¶rodkami.
Niemiecka Austria musi powróciæ do wielkiej niemieckiej ojczyzny i to nie z powodów
ekonomicznych. O nie! Nawet gdyby z tego punktu widzenia ponowny zwi±zek by³ rzecz±
obojêtn± - a tak¿e wtedy, gdyby aktualnie by³ szkodliwy - musi on nast±piæ. Wspólna krew
powinna nale¿eæ do wspólnej Rzeszy. Niemcy nie maj± prawa zajmowaæ siê polityk±
kolonialn± tak d³ugo, jak d³ugo nie bêd± zdolni do po³±czenia swoich synów we wspólnym
pañstwie. Dopóki ka¿dy Niemiec nie znajdzie siê w granicach Rzeszy i nie bêdzie w stanie
wy¿ywiæ siê, dopóty nie bêd± mieli Niemcy moralnego prawa zdobywania obcych terenów,
choæby to by³o korzystne dla poszczególnych obywateli. W ten sposób to ma³e miasteczko
sta³o siê symbolem wielkiego przedsiêwziêcia.
Czy my nie jeste¶my tacy sami jak wszyscy Niemcy? Czy wszyscy nie stanowimy
ca³o¶ci?
Ten problem zacz±³ wrzeæ w moim dzieciêcym umy¶le. W odpowiedzi na swoje
nie¶mia³e pytania, by³em zmuszony z zazdro¶ci± uznaæ fakt, ¿e Niemcy nie byli nigdy tak
szczê¶liwi, jak bêd±c cz³onkami imperium Bismarcka.
W tym austriackim miasteczku nad Innem, mieszkali w koñcu lat osiemdziesi±tych
minionego stulecia moi rodzice: ojciec by³ urzêdnikiem pañstwowym, matka zajmowa³a siê
gospodarstwem domowym. Z tych czasów niewiele pozosta³o w moich wspomnieniach, gdy¿
wkrótce ojciec musia³ opu¶ciæ na zawsze to miasteczko i podj±æ pracê w Passau, w samych
Niemczech.
Los austriackiego urzêdnika celnego wymaga³ ci±g³ego podró¿owania. Po pewnym
czasie ojciec przeniós³ siê do Li n z u i tam doczeka³ emerytury. Kupi³ w Marktfleckens
Lambach w Górnej Austrii gospodarstwo rolne i tym samym poszed³ w ¶lady naszych
przodków.
Wol± mego ojca by³o, abym zosta³ urzêdnikiem pañstwowym. By³ dumny z tego, co
sam osi±gn±³ i tego samego pragn±³ dla swego dziecka. Nie wyobra¿a³ sobie odmowy:
wed³ug niego niedo¶wiadczony ch³opiec nie móg³ sam o sobie decydowaæ.
A jednak mia³o siê staæ inaczej. Pierwszy raz w swoim ¿yciu, maj±c zaledwie jedena¶cie lat,
musia³em stan±æ w opozycji do ojca! Tak jak on by³ zdecydowany przeforsowaæ swoje plany,
tak ja by³em nieugiêty w odmowie.
Nie chcia³em zostaæ urzêdnikiem. ¯adne rozmowy czy powa¿ne argumenty nie
zmieni³y mej niechêci. Nie chcia³em byæ urzêdnikiem i nie godzi³em siê zostaæ nim. Ka¿da
próba powo³ywania siê na przyk³ad mego ojca, maj±ca wzbudziæ we mnie zachwyt i
zainteresowanie tym zawodem, wywo³ywa³a jedynie przeciwny efekt. Nienawidzi³em
siedzenia w biurze nie pozwalaj±cego byæ panem swojego w³asnego czasu; spêdzenie
ca³ego ¿ycia na wype³nianiu formularzy wydawa³o mi siê nudne.
Teraz, gdy dokonujê przegl±du tych lat, ujrza³em dwa zdarzenia, które uwidoczni³y siê
w tym okresie najwyra¼niej: I) sta³em siê nacjonalist±, 2) nauczy³em siê rozumieæ prawdziwy
sens historii.
Stara Austria by³a pañstwem wielonarodowo¶ciowym.
W stosunkowo wczesnej m³odo¶ci mia³em mo¿liwo¶æ wzi±æ udzia³ w nacjonalistycznej
walce w starej Austrii. Mieli¶my szkoln± organizacjê i wyra¿ali¶my nasze pogl±dy przy
pomocy kwiatów chabru i czarno-czerwono-z³otych barw. Pozdrawiali¶my siê s³owami "Heil",
a zamiast pie¶ni "Kaiserlied", ¶piewali¶my, pomimo ostrze¿eñ i kar, "Deutschland über Alles"
(Niemcy ponad wszystko - przyp. t³umacza). W ten sposób m³odzie¿ kszta³ci³a siê
politycznie, podczas gdy obywateli tak zwanego pañstwa narodowego nie ³±czy³o nic wiêcej
poza wspólnym jêzykiem. Mimo to, oczywi¶cie, nie zalicza³em siê do obojêtnych i sta³em siê
wkrótce fanatycznym niemieckim nacjonalist±, jednak nie w dzisiejszym partyjnym
rozumieniu tego s³owa.
Rozwój w tym kierunku nastêpowa³ u mnie bardzo szybko, tak ¿e ju¿ w wieku
piêtnastu lat rozumia³em ró¿nicê miêdzy dynastycznym "patriotyzmem", a narodowym
"nacjonalizmem". To ostatnie rozumia³em o wiele lepiej.
Czy my ju¿ jako ch³opcy nie wiedzieli¶my, ¿e to austriackie pañstwo nie darzy³o nas,
Niemców, w ogóle ¿adn± mi³o¶ci±?
Nasza wiedza o metodach postêpowania Habsburgów by³a potwierdzana ka¿dego
dnia przez codzienne do¶wiadczenia. Na pó³nocy i na po³udniu trucizna obcych ras z¿era³a
cia³a naszego narodu i nawet Wiedeñ coraz mniej przypomina³ niemieckie miasto. "Dom Cesarski',
stawa³ siê czeskim, gdzie tylko to by³o mo¿liwe; wreszcie rêka bogini odwiecznej
sprawiedliwo¶ci i nieub³aganej zemsty zada³a ¶mieræ najwiêkszemu wrogowi niemiecko¶ci
Austrii, arcyksiêciu Franciszkowi Ferdynandowi. Zabi³a go kula, której sam pomóg³. To on by³
przecie¿ g³ównym patronem ruchu, którego celem by³o uczyniæ z Austrii pañstwo
s³owiañskie.
Zarodek przysz³ej wojny ¶wiatowej i w istocie ca³kowita ruina Niemiec le¿± w fatalnym
po³±czeniu m³odej niemieckiej Rzeszy z austriackim niby-pañstwem. W trakcie pisania tej
ksi±¿ki bêdê musia³ zaj±æ siê gruntownie tym problemem. Wystarczy tu jedynie stwierdziæ, ¿e
od najwcze¶niejszej m³odo¶ci by³em przekonany, i¿ zniszczenie Austrii jest koniecznym
warunkiem bezpieczeñstwa niemieckiej rasy, a ponadto, ¿e poczucie narodowo¶ci w ¿aden
sposób nie mo¿e byæ identyfikowane z dynastycznym patriotyzmem. Nieszczê¶ciem
niemieckiej rasy by³ przede wszystkim panuj±cy dom Habsburgów.
Konsekwencjami tego stanu by³a gor±ca mi³o¶æ do mojej niemieckiej Austrii i g³êboka
nienawi¶æ do austriackiego pañstwa.
Decyzja o wyborze zawodu zapad³a szybciej, ni¿ mog³em tego oczekiwaæ. W
trzynastym roku ¿ycia straci³em nagle ojca. Zawa³ serca pozbawi³ ¿ycia tego jeszcze
krzepkiego cz³owieka. Umar³ bezbole¶nie pogr±¿aj±c nas w g³êbokim bólu. Nie powiod³o mu
siê to, czego najbardziej pragn±³ - zapewniæ swojemu dziecku egzystencjê i tym samym
uchroniæ go przed gorycz± ¯ycia, której sam zazna³.
Z pocz±tku nic siê nie zmieni³o. Matka zgodnie z ¯yczeniem ojca czu³a siê
zobowi±zana nadal kierowaæ moim wychowaniem i kszta³ciæ mnie na urzêdnika. la jednak,
jak nigdy przedtem, by³em zdecydowany, ¿e pod ¿adnym warunkiem nim nie zostanê.
Dlatego ju¿ w szkole ¶redniej unika³em niektórych przedmiotów i w ogóle nauki. Z
pomoc± przysz³a mi choroba i w ci±gu kilku tygodni zdecydowa³y siê losy mojej przysz³o¶ci.
Ciê¿ka choroba p³uc spowodowa³a, ¿e lekarz stanowczo odradza³ podjêcie pracy w biurze.
Musia³em przerwaæ naukê na jeden rok. To, o czym tak d³ugo marzy³em, sta³o siê
rzeczywisto¶ci±. Pod wp³ywem mojej choroby matka w koñcu uzna³a, ¿e po przerwie wrócê
do szko³y realnej, a pó¼niej bêdê móg³ uczêszczaæ do akademii.
By³y to najszczê¶liwsze dni, jak przepiêkny sen. I naprawdê mia³ to byæ tylko sen.
Dwa lata pó¼niej ¶mieræ matki po³o¿y³a kres tym wszystkim planom. Jej choroba od pocz±tku
nie dawa³a wielkich nadziei na uleczenie, jednak jej ¶mieræ by³a dla mnie wielkim ciosem.
Swojego ojca czci³em, a matkê kocha³em.
Ubóstwo i twarda rzeczywisto¶æ zmusza³y mnie do podjêcia szybkiej decyzji.
Skromne ¶rodki finansowe mojej rodziny prawie zupe³nie siê wyczerpa³y wskutek ciê¿kiej
choroby matki. Przyznana mi sieroca renta nie wystarcza³a nawet na prze¿ycie, tak wiêc
by³em zmuszony zarabiaæ jako¶ na swoje utrzymanie.
Z walizk± pe³n± ubrañ i bielizny oraz determinacj± w sercu pojecha³em do Wiednia.
Mia³em nadziejê odmieniæ los, tak jak mój ojciec piêædziesi±t lat wcze¶niej. Chcia³em zostaæ
"kim¶", ale w ¿adnym wypadku nie urzêdnikiem.